Çocuklar Neden Söz Dinlemez?

çocuklar-neden-söz-dinlemez

Çocuklar neden söz dinlemez?

“Hiç sözümü dinlemiyor, yapma diyorum yine yapıyor. Ne yapacağımı şaşırdım… Sonunda bağırıyorum ama ne fayda? Sonra sorduğumuz tek soru meydana geliyor : Çocuklar neden söz dinlemez? O yine bildiğini okuyor. Bu gibi yakınmaları ne çok duymuşuz ne çok yapmışızdır. Gerçekten çocuklar neden söz dinlemezler acaba?

Çocuklar neden söz dinlemez ; konuya girmeden önce kendimize dönük bir örnek verelim. Farz edelim ki bir işimizi halletmek için başka bir şehre gittik. O şehirde oturan teyzeniz ya da halanızın yanında kalmaya karar verdiniz.  Size bir oda hazırlıyor ve siz odanızdan çıkarken size “Odaya girip çıkarken gürültü yapma, enişten dinleniyor.” Diyor.  Banyoya girip ellerinizi yıkarken “Suyu fazla harcama, dikkatli kullan.” Diye tembihliyor. Salona geçip koltukta oturmak istiyorsunuz.  “O koltuğa oturma, misafir koltuğu onlar” diyor. Akşam yemeğinde sevmediğiniz kereviz yemeğini  “Sağlığa çok faydalı” diyerek zorla yedirmeye çalışıyor. Sokağa çıkmak istiyorsunuz, “Dışarısı çok soğuk üşüteceksin, şapkanı giymeden çıkma sakın.” Diye tembihliyor.

Evet… Şimdi bir düşünelim, o şehre gittiğinizde yine teyzenizde kalmak ister misiniz? Veya kalmak zorunda olsanız ne hissedersiniz? Teyzenizin sözünü dinler gibi görünür, kafa sallar, sokağa çıkar çıkmaz şapkanızı çıkarıp “Of!” mu çekersiniz.  Yoksa teyzenizi dinler gibi görünür, teyzeniz etrafta yokken inadına misafir koltuklarına mı oturursunuz. Yoksa “Teyze, bana neden karışıyorsun, istediğimi yerim, istediğimi giyerim” mi dersiniz.

Evet, onu yapma, bunu yapma, şöyle yap, böyle yap… Sürekli bu uyarıları duyan, ne yapması gerektiği sürekli söylenen, söyleneni yapmaya çalışırken yanıldığı zaman hemen kızılan kişi kendi evinde ne hisseder acaba? Bıkkınlık mı, öfke mi,  yaşam hevesini yitirmek mi? Hele bu kişi birde çocuksa, çocukluğun getirdiği doğal merakını yitirme mi? Bu olumsuz tepkilere karşı çocuklar bir savunma, tepki geliştirip bunları artık duymazdan gelerek yaşamını sürdürebilir.

Söz dinlememe durumunun nedenleri neler olabilir?

Çocuklar neden söz dinlemez; çocuğun içinde bulunduğu yaş dönemi, çocuğun eğitiminde anne babanın tavrı ve farkında olmadan yaptıkları tutum hataları da çocuğun söz dinlememe davranışı göstermesine sebep olabilir.

Özellikle çocuklara uygulanan katı disiplin veya fazla gevşek bir disiplin, anne-babaların kararlı ve net bir tavır sergileyememesi ve çocuğa farklı mesajların verildiği kalabalık ortamlarda yetişmiş çocuklarda olumsuz davranışları daha fazla görüyoruz. Ayrıca çocuğa bir kardeşin gelmesi de çocuk üzerinde bir stres oluşturabilir ve söz dinlemez davranışların ortaya çıkmasına neden olabilir.

Çocuklar neden söz dinlemez

Kısaca anne babanın isteklerine, ideallerine göre davranamayan çocuk söz dinlemeyen çocuk etiketini alır. Çocukları uygun davranmaya ikna etmek, onlara emir vermek, sürekli ne yapmalarını gerektiğini hatırlatmak değildir. Bu durum devam ederse çocuklar söz dinlemez.  Her çocuğun ihtiyacına uygun disiplin anlayışı ile olumlu bir anne-baba-çocuk ilişkisi geliştirilebilir. Genel olarak çocukların ihtiyaçları nelerdir diye düşündüğümüzde ise ana başlıkları şu şekilde sıralayabiliriz;

Güven ihtiyacı: Çocuğun istenmeyen bir davranışı değiştirilebileceğine önce anne-baba inanmalıdır. Eğer çocuk anne-babasının “Ne desem boş. Bu çocuk değişmez.” “Çocuklar neden söz dinlemez , yorulmaya gerek yok.” düşüncesini hissederse çocukta istendik davranış değişikliği meydana gelmez.

Koşulsuz kabul ihtiyacı: Koşulsuz kabul ve sevilme ihtiyacı karşılanmayan çocuk davranışını değiştirmede direnir ya da umursamaz davranır.  

Tutarlı ve kararlı yaklaşım:  Her gün farklı bir tutum sergileyip örneğin diş fırçalamamasına bir gün göz yumup diğer gün unutmamasını beklersek davranış değişikliği oluşturmada yeterli olunmayacaktır. Çocuklar neden söz dinlemez.

Takdir edilme ihtiyacı: Ne yaparsa yapsın yeterli olmadığını hisseden bir çocuk değişim için çaba göstermeyecektir. Bu nedenle küçük çabalarını fark etmeli ve bu da çocuğa söylenmelidir.

Çocuğa zaman ayırmak: Çocuğun hızında ilerlemek önemli, yetişkinin aceleci beklentisinin çocuğun dünyasında yeri yoktur. Kısa sürede her beklentiye uyum sağlamasını beklemek anne baba çocuk arasında çatışmaların artmasına neden olacaktır.

Çocuklar neden söz dinlemez

Çocuklar neden söz dinlemez Çocuğun yapabileceği davranışı ondan beklemek:

 Çocuk yaşına ve yeteneklerine uygun olmayan beklentiyi başaramayacağı için, her anne babanın çocuğun içinde bulunduğu yaş özellikleri hakkında bilgi sahibi olması önemlidir. Örneğin bir okul öncesindeki bir çocuğa odanı topla demenin bir anlamı yoktur. Çocuklar neden söz dinlemez; o yaşta bir çocuk daha detaylı bir tarifi anlayabilir ve uygulayabilir. Yerde duran oyuncaklarını oyuncak kutusuna koymalısın demek daha yerinde bir beklentidir.

“Şöyle yap, böyle yapma” demek yerine neler yapabiliriz:

  • Dikkatinizi çocuğun kabul edilebilir davranışlarına yöneltin, kabul edilemez davranışlarını bir süre görmezden gelin.
  • Beğendiğiniz kabul edilebilir davranış veya ona yakın bir davranış gördüğünüzde takdir edip davranışın devamını sağlamak için teşvik edin. Örneğin “Odanı ne güzel toplamışsın, çok hoşuma gitti.”
  • İstenmeyen davranışa “yapma” demek yerine istenilen davranışı açık bir dille anlatın. Bu durum çocuğun inatlaşmasına neden olabilir. Örneğin “ yine kıyafetini ters giymişsin. Biraz dikkat etsene” Demek yerine  “Aferin, bugün kollarını daha çabuk giyebildin, bir dahaki sefere kazağını giyerken düz tarafını giymeye dikkat et olur mu?”
  • Çocuğunuzla iş birliği yapın. Çocuğunuzda oturmasını istediğiniz bütün davranışlar sadece çocuğunuzun değil, ailenin tüm bireylerinin sorumluluğundadır. Çocuklar yapılması gerekenlerin emredildiği ortamlarda değil, herkesin beraberce çalıştığı ortamda yer aldıklarında verimli olurlar. Çocuklar neden söz dinlemez.

Kaynakça : Leyla Navaro (2002) Gerçekten beni duyuyor musun? 5. Baskı. Remzi Kitabevi

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli
Makale gönderim sistemimize hoş geldiniz

Galeri Alanı

828 x 478